İki yıl sürdürülen bir çalışmanın ürünü olan bu rapor, İstanbul’un çok katmanlı kimliği bakımından öne çıkan Tarihi Yarımadası’nın UNESCO Dünya Mirası Alanı Süleymaniye bölgesi için hazırlanmıştır.

Tarihsel süreklilik içerisinde koruma ve kullanma dengesini kaybeden veya yeterli koruma bilinci gelişmediği için koruma kararları fiziksel mekâna yansımayan kentsel alanlar, zamanla çok yönlü bir yıkıma uğrar. Bu yıkımın bir sonucu olarak insan kimliğinin, kültürünün, aidiyet hissinin kaybolduğu hissedilir. Miras alanlarının karşı karşıya olduğu bu riskleri azaltmak ve miras alanlarımızı gelecek nesillere aktarmak hepimizin sorumluluğundadır. Bu sorumluluk koruma yazınının oluşmasını sağlamış, ulusal-uluslararası kurum ve kuruluşlar, koruma temelli yaklaşımlar geliştirmiştir. Bu yaklaşımlar da kentlerin kültür katmanlarının gelişim süreci gibi zamanla gelişmiş, çeşitlenmiştir. Günümüzde koruma yazını tüm katmanları gözeten; somut ve somut olmayan değerleri tarihsel süreklilik içerisinde miras öğesi olarak okuyan; kentsel alanların, yapıların korunmuş ve korunmamış dönemlerini anlamaya çalışarak Tarihi Kültürel Peyzaj Yaklaşımı ile mekânı yeniden üreten, restore eden, tasarlayan ve koruyan bir bağlam kazanmıştır.

Dünya mirası alanı olan Süleymaniye, 2006 yılında yenileme alanı ilan edildiğinde henüz uygulama esasları tam oturmamış olan yasal bir tanımın tüm dezavantajlarını yaşamıştır. Geleneksel Osmanlı ahşap konut dokusunun bütünsel örneklerini sunan bu alanda yeterli belgeleme yapılmadan üretilen ada avan projeleri ne yazık ki miras alanının yıkımı ile sonuçlanmıştır. Evrensel değerlerini kaybetmiş olan dokunun şu anki durumu dramatik bir tablo sunsa da söz konusu alan, kaderine terk edilemeyecek kadar kıymetlidir. Bu nedenle 2021 yılında Kültür Varlıkları Dairesi bünyesindeki İBB Miras ekiplerince Süleymaniye Yenileme Alanı için Tarihi Kültürel Peyzaj Yaklaşımı ile koruma seferberliği başlatılmıştır. Araştırma, belgeleme, analiz etme, sentezleme ve planlama basamakları büyük bir titizlik ile kurgulanmış; yok olan doku, güncel koruma yaklaşımı ile değerlendirilmiştir. Sürecin tüm adımlarını içeren bu çalışmayı, ülkemiz koruma ve yenileme alanları için örnek teşkil etmesi amacıyla sizlerle paylaşıyoruz. Çalışmamız, alanın nazım ve uygulama imar planına giden yolda güncel koruma yaklaşımının üst ölçekte mekânsal olarak gelebileceği son noktayı adım adım tariflemektedir. Süleymaniye’nin kültürel peyzaj unsurları ile korunmasına vesile olmasının yanında koruma literatürüne de katkı sağlayacağına inandığımız bu çalışmayı siz değerli okuyucular, koruma uzmanları, ilgili kurum ve kuruluşların dikkatine sunmanın gururunu yaşıyoruz.