Esenler ilçesi Avrupa Yakasında yer almaktadır. İlçedeki yerleşimin tarihsel sürecine baktığımızda ilçenin bulunduğu yerde önceden Litros ve Avas isminde rum köylerinin olduğu bilinmektedir. Ancak cumhuriyet sonrasında burada yaşayan rumların mübadele ile bölgeden ayrılması sonrası bölgede yaşayan çok az kişinin kaldığı bilinmektedir.
1960 öncesinde ilçenin güney kısmında, Davutpaşa civarında ve biraz kuzeyinde seyrek yerleşimler olduğu, 1980’e kadar yerleşimin ilçenin kuzeyindeki askeri bölgeye kadar büyüdüğü gözlemlenmiştir. 1980’den sonra ilçenin kuzeyindeki askeri bölge küçülerek daha kuzeye doğru çekilmiş olup, günümüzde TEM otoyolunun güneyindeki alanın tamamında yerleşim alanları bulunmaktadır. 20. Yüzyıl ortalarında bölgeye yerleşim başlanmıştır.
İlçenin en bilinen kültür varlığı Davutpaşa Kışlasıdır. Kışla içinde çeşme, hamam, sarnıç, camiler, köşkler ve fırın gibi pek çok tescilli eser bulunmaktadır. Davutpaşa kışlası dışında ilçedeki diğer eserlere baktığımızda Litros Kilisesi ve 8 adet su yapısını görmekteyiz. Litros kilisesi rumlar döneminden kalan bir eser olarak günümüzde sadece duvarları kalmıştır ve yapı günümüzde kütüphane olarak kullanılmaktadır.
